نحوه انتخاب بوژی مناسب برای بارهای فوق سنگین و حجیم

بوژی مناسب و استفاده کاربردی از ان یکی از مهم‌ترین مراحل در حمل محموله‌های فوق سنگین و حجیم است. انتخاب اشتباه بوژی باعث توزیع نادرست وزن، آسیب به جاده، خطر واژگونی و عدم دریافت مجوزهای حمل می‌شود.
برای انتخاب دقیق بوژی، باید چند عامل کلیدی بررسی شود:

 وزن محموله و نحوه توزیع آن روی محورهای بوژی

وزن کل بار: وزن نهایی محموله به همراه تمام متعلقات و کانتینر/پالت آن.
توزیع وزن: وزن چگونه روی بار توزیع شده است؟ آیا وزن به طور یکنواخت پخش شده یا در نقاط خاصی متمرکز است؟ (این موضوع بر روی تعداد و فاصله محورهای بوژی تأثیر مستقیم دارد).
ابعاد بار (حجم): طول، عرض و ارتفاع دقیق. این ابعاد بر روی طراحی بدنه واگن و نوع بوژی تأثیر میگذارد.
مرکز ثقل: ارتفاع مرکز ثقل بار از سطح ریل. بارهای با مرکز ثقل بالا (مانند تجهیزات بلند) مستعد واژگونی هستند و به بوژی با پایداری دینامیکی بالاتری نیاز دارند.
نوع بار: آیا بار یکپارچه است (مثل یک ژنراتور بزرگ) یا روی چندین شاسی سوار میشود؟ آیا قابل تقسیم است؟

و قابل ذکر است که اصلی‌ترین عامل، وزن واقعی محموله است.
در محاسبه ظرفیت بوژی، باید دقت کرد که: 1-ظرفیت هر محور بوژی (معمولاً 18 تا 45 تن) مشخص باشد.2-وزن باید به صورت یکنواخت بین محور‌ها پخش شود. اگر وزن بار نقطه‌ای و متمرکز است، تعداد محور باید بیشتر انتخاب شود.

قابل ذکر است که همیشه ۱۰ تا ۲۰ درصد محاسبه اضافه در نظر گرفته می‌شود تا سیستم در حالت ایمن کار کند.

ملاحظات فنی بوژی (Bogie Considerations)

بر اساس مشخصات بار، پارامترهای فنی بوژی تعیین میشوند:

تعداد محورها (Number of Axles): بوژی 4 محوره (2-2): متداول برای بارهای سنگین.
بوژی 6 محوره (3-3): برای بارهای بسیار سنگین (معمولاً بیش از 200 تن).
بوژی 8 محوره یا بیشتر: برای بارهای فوق العاده سنگین و حجیم (مانند رآکتورهای هستهای، پرههای توربین بادی). این بوژیها اغلب به صورت سفارشی ساخته میشوند.
قاعده: افزایش تعداد محورها، وزن بار را روی ریلهای بیشتر توزیع میکند و فشار محوری (Axle Load) را کاهش میدهد. فشار محوری نباید از حد مجاز تعیین شده توسط شبکه ریلی کشور (مانند راهآهن جمهوری اسلامی ایران) بیشتر شود.

فشار محوری مجاز (Allowable Axle Load):
این عدد توسط اداره راهآهن هر کشور تعیین میشود (مثلاً 22.5 تن، 25 تن، 30 تن و غیره).
محاسبه تقریبی: حداقل تعداد محورها = (وزن کل بار + وزن واگن) / فشار محوری مجاز.
برای بارهای فوق سنگین، شما باید بوژی با بیشترین تعداد محور ممکن انتخاب کنید تا فشار محوری در حد مجاز باقی بماند.

فاصله محورها (Wheelbase):
فاصله محورهای داخل یک بوژی: فاصله کم، توانایی عبور از قوسهای کوچک را افزایش میدهد اما پایداری در سرعتهای بالا را کاهش میدهد.
فاصله بین دو بوژی (Pivot Centers): برای بارهای بسیار بلند، این فاصله باید افزایش یابد تا از برخورد بار با واگنهای دیگر در قوسها جلوگیری شود. این کار ممکن است نیاز به واگنهای مخصوص (مثل واگنهای “جک کناری” یا “بازشو”) داشته باشد.

سیستم تعلیق (Suspension System):
فنرهای مارپیچ (Coil Springs): متداول و قابل اعتماد.
سیستم تعلیق هوا (Air Suspension): برای بارهای بسیار حساس که نیاز به محافظت در برابر ارتعاشات و ضربات دارند، این سیستم برتری دارد. همچنین قابلیت تنظیم ارتفاع را فراهم میکند که برای بارگیری و تخلیه مفید است.
فنرهای کروی (Rubber Springs): در برخی طراحیهای مدرن استفاده میشوند.

قابلیت عبور از قوس (Negotiating Curves):
بوژی باید بتواند به راحتی از پیچهای خطوط ریلی عبور کند. طراحیهای مدرن بوژی (مانند بوژیهای “عقبگردی” یا “Self-Steering”) باعث کاهش سایش ریل و چرخ و افزایش پایداری در قوسها میشوند.

 

 ابعاد و شکل محموله

محموله‌های حجیم که مرکز جرم نامنظم دارند، نیاز به تقسیم‌بندی دقیق نقطه تعادل (Center of Gravity) دارند.

اگر محموله طولانی است → بوژی طولی افزایش می‌یابد

اگر محموله پهن و عریض است → بوژی عرضی پهن و دو یا چند ردیفه می‌شود

محموله‌های مرتفع باید با کنترل ارتفاع تعلیق هیدرولیک حمل شوند

 مسیر حمل (Route Analysis) و شرایط جاده

قبل از مشخص کردن بوژی، مسیر حمل باید بررسی مهندسی شود:

نوع جاده (آسفالت، خاکی، کوهستانی، صنعتی)

شیب‌ها و پیچ‌های مسیر

عرض جاده و نقاط حساس

پل‌ها و محدودیت وزن مجاز محورها

وجود میدان، دوربرگردان یا موانع

در مسیرهای سخت، استفاده از بوژی با سیستم تعلیق هیدرولیک فعال و محورهای فرمان‌پذیر ضروری است.

 انتخاب نوع سیستم فرمان و تعلیق بوژی

بهترین گزینه برای بارهای خاص و گران‌قیمت: سیستم ریموت کنترل هیدرولیکی

 هماهنگی با کشنده‌ها و نیروی حرکت

بوژی به تنهایی حرکت نمی‌کند و باید با کشنده‌ها همراه شود:

• حمل‌های سبک‌تر → ۱ کشنده جلو کافی است
• حمل‌های سنگین → یک کشنده جلو + یک کشنده عقب (Push Pull)
• حمل‌های فوق سنگین → چند کشنده هم‌زمان

 مجوزهای قانونی و همراهی پلیس راه

حمل بارهای فوق سنگین نیازمند:

مجوز بار فوق سنگین

مجوز ابعاد غیر استاندارد

بررسی پل‌ها و محدودیت‌های وزن

همراهی خودروهای اسکورت

گاهی همراهی پلیس راهور در مسیرهای بین‌شهری

بدون دریافت مجوز رسمی، حرکت بوژی ممنوع است و منجر به توقیف محموله خواهد شد.

نکات کلیدی کلی انتخاب بوژی مناسب 

برای انتخاب بوژی مناسب باید وزن، ابعاد، مرکز ثقل بار، شرایط مسیر و محدودیت‌های قانونی به دقت بررسی شوند. استفاده از بوژی متناسب با شرایط بار باعث افزایش ایمنی، کاهش هزینه‌ها، جلوگیری از آسیب جاده‌ای و تحویل سالم محموله می‌شود.

در مجموعه ترابری سنگین میتوانید از مشاورین مجرب مجموعه ما استفاده کرده و مناسب ترین بوژی را برای حمل بار های فوق سنگین پروژه های خود انتخاب کنید.برای اطلاعات بیشتر به سایت ترابری سنگین مراجعه فرمایید.