بارگیری صحیح و مهار محموله روی بوژی

بارگیری و مهار محموله روی بوژی، هنری است که ترکیبی از دانش فنی، دقت عملی و تعهد به ایمنی است. یک مهار نادرست نه تنها می‌تواند منجر به خسارتی میلیونی به کالا و وسیله نقلیه شود، بلکه جان راننده، سرنشینان و دیگر کاربران جاده را به مخاطره می‌اندازد. در صنعت حمل‌ونقل سنگین، عبارت “اول ایمنی، بعد کار” یک شعار نیست، بلکه یک اصل حیاتی است. این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع، روش صحیح بارگیری و مهار محموله روی بوژی را به طور دقیق و با جزئیات کامل شرح می‌دهد.

 اصول طلایی مهار ایمن محموله

قبل از پرداختن به جزئیات، باید با قوانین فیزیکی که بر محموله در حال حرکت حاکم است آشنا شوید. یک محموله به پنج جهت مختلف تمایل به حرکت دارد:

به سمت جلو: در اثر ترمز شدید.
به سمت عقب: در اثر شتاب گیری ناگهانی.
به طرفین: در پیچ‌ها و دورزدن‌ها.
به سمت بالا: در دست‌اندازها و ناهمواری‌های جاده.
چرخش و لغزش: به دلیل ترکیبی از عوامل فوق.

هدف از مهار محموله، مقابله با تمامی این نیروها است. مهار محموله به دو روش اصلی انجام می‌شود:

مهار اصطکاکی (Friction): با افزایش اصطکاک بین کف بوژی و محموله، از لغزش آن جلوگیری می‌کند.
مهار مستقیم (Direct): با استفاده از تسمه و زنجیر، بار را مستقیماً به بدنه بوژی قفل می‌کند.

یک سیستم مهار ایده‌آل، ترکیبی از هر دو روش است.

بارگیری با استفاده ابزار و تجهیزات مهار محموله

انتخاب ابزار مناسب، نیمی از راه است.

تسمه‌های مهار (Lashing Straps):
کاربرد: برای اکثر محموله‌های معمولی و با سطح صاف.
انواع: تسمه‌های پلی‌استر با قلاب‌های فولادی (Ratchet Straps). دارای استانداردهای مختلف (مانند DIN EN 12195-2) که حداکثر نیروی مهار (STF) و بار مجاز (LC) روی آنها درج شده است.
مزیت: سبک، انعطاف‌پذیر و استفاده آسان.

زنجیرهای فولادی (Steel Chains):
کاربرد: برای محموله‌های بسیار سنگین، داغ یا با لبه‌های تیز (مانند مقاطع فولادی، دستگاه‌های سنگین).
مزیت: استحکام و دوام بسیار بالا، مقاوم در برابر سایش و حرارت.
توجه: همراه زنجیر از “کمربند کششی” (Tensioner) برای سفت کردن استفاده می‌شود.

طناب‌های فولادی و مصنوعی:
کاربرد: معمولاً برای مهار ثانویه یا در کنار دیگر تجهیزات استفاده می‌شوند.
مهارکننده‌های مستقیم:
کاربرد: جلوگیری از حرکت بار به طرفین و جلو و عقب.
انواع: الوارهای چوبی مقاطع (44 یا 66)، بلوک‌های فولادی، گیره‌های مخصوص (Shoring Bars) و “بادگیر” (Headboard) خود بوژی.

 مراحل گام‌به‌گام بارگیری و مهار محموله روی بوژی

مرحله اول: برنامه‌ریزی و بازرسی قبل از بارگیری

مشخصات بار: وزن، ابعاد، مرکز ثقل و نقاط حساس بار را بدانید.
بازرسی بوژی: کف بوژی باید تمیز، عاری از روغن و خشک باشد. از سلامت “قلاب‌های مهار” (Lashing Points) و “بادگیر” اطمینان حاصل کنید. ظرفیت باربری بوژی را کنترل نمایید.

مرحله دوم: توزیع یکنواخت وزن بار

بار را به طور مساوی روی محورهای بوژی پخش کنید. بارهای سنگین‌تر باید در پایین و در مرکز بوژی قرار گیرند.
از قرار دادن تمام وزن در یک سمت یا انتهای بوژی جداً خودداری کنید.

مرحله سوم: استفاده از مهارکننده‌های مستقیم (پایه‌گذاری)

از الوارهای چوبی یا بلوک‌ها برای ایجاد یک “دیوار” در اطراف بار استفاده کنید. این کار از حرکت بار به طرفین و عقب جلوگیری می‌کند.
مطمئن شوید که الوارها محکم و بدون لقی در جای خود قرار گرفته‌اند.

مرحله چهارم: مهار نهایی با تسمه و زنجیر

محاسبه تعداد تسمه/زنجیر: با توجه به وزن بار و ضریب اصطکاک، تعداد مورد نیاز را محاسبه کنید. یک قانون سرانگشتی این است که برای جلوگیری از لغزش به سمت جلو، نیروی مهار باید حداقل ۸۰٪ وزن بار باشد.

زاویه صحیح: تسمه‌ها باید با زاویه ای کمتر از ۴۵ درجه نسبت به سطح بار بسته شوند. هرچه این زاویه کوچک‌تر باشد، مهار مؤثرتر است.
سفت کردن کافی: از “رatche” تسمه یا “کمربند کششی” زنجیر برای سفت کردن محکم استفاده کنید. تسمه باید کاملاً سفت و بدون شل بودن باشد.

محافظت از لبه‌ها: اگر بار لبه‌های تیز دارد، حتماً از “محافظ لبه تسمه” (Edge Protector) استفاده کنید تا از بریده شدن تسمه جلوگیری شود.
الگوی مهار: از الگوهای استاندارد مانند مهار مستقیم (برای جلوگیری از حرکت به جلو و عقب) و مهار چنگکی (برای جلوگیری از حرکت به بالا و طرفین) استفاده کنید.

مرحله پنجم: بازرسی نهایی قبل از حرکت

پس از طی چند کیلومتر اول، دوباره تسمه‌ها را بررسی و در صورت نیاز سفت کنید.
در طول سفر، به طور دوره‌ی (مثلاً هر ۲-۳ ساعت یا پس از تغییر شرایط جاده) مهارها را بازرسی نمایید.

 نکات کلیدی و هشدارهای ایمنی برای بارگیری مطمعن

هرگز از تجهیزات فرسوده یا آسیب‌دیده استفاده نکنید. (تسمه‌های پاره، زنجیرهای دارای ترک، قلاب‌های تغییر شکل یافته).
مهار “بادگیر” بوژی به تنهایی کافی نیست. بادگیر تنها یک مهار ثانویه محسوب می‌شود.
از پرتاب شدن بار سبک و حجیم غافل نشوید. بارهای با چگالی کم (مانند یونولیت یا پوشال) در معرض خطر پرتاب شدن توسط باد هستند و باید با دقت مضاعف مهار شوند.
قوانین محلی و بین‌المللی (مانند قوانین DOT در آمریکا یا VDI 2700 در اروپا) را مطالعه و رعایت کنید.

میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد قوانین DOT در آمریکا به سایت نشان شده مراجعه فرمایید.
آموزش مستمر رانندگان در زمینه روش صحیح بارگیری و مهار محموله روی بوژی، سرمایه‌گذاری بر روی ایمنی و اعتبار شرکت شماست.

مهار صحیح محموله روی بوژی، تنها یک “وظیفه شغلی” نیست؛ بلکه یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است. هر راننده و شرکت حمل‌ونقلی که با حمل بار سنگین سر و کار دارد، موظف است بالاترین استانداردهای ایمنی را در بارگیری و مهار محموله رعایت کند. با به کارگیری اصولی که در این راهنما ذکر شد، نه تنها از سرمایه مالی خود محافظت می‌کنید، بلکه به عنوان یک حرفه‌ای قابل اعتماد، سهم خود را در ایمنی حمل‌ونقل جاده‌ای ادا خواهید کرد.

مجموعه ترابری سنگین با کادری مجرب اماده ارائه مشاوره های بی نقص جهت انتخاب بوژی و کمرشکن مناسب برای حمل محموله های فوق سنگین پروژه های تخصصی میباشد.برای اطلاعات بیشتر به سایت ترابری سنگین مراجعه فرمایید.